पढाइ प्रश्न ३५–३८ लेखको मुख्य विचार

पढाइ · कठिन

उत्तर प्रायः अन्तिम वाक्यमा हुन्छ

३५–३८ नं.मा एउटा अनुच्छेद अन्तिमसम्म पढेर त्यो लेखले अन्ततः के भन्न खोजेको हो, अर्थात् मुख्य विचार (केन्द्रीय भाव) छनौट गर्ने प्रश्न हो। ३२–३४ नं. वाक्य-वाक्य दाँजेर समाधान हुन्छ भने, यो प्रकारमा लेख सम्पूर्णलाई भेदेर जाने निष्कर्ष खोज्नुपर्ने भएकाले एक तह बढी कठिन महसुस हुन्छ। एउटा अनुच्छेदमा एउटा मात्र तथ्य जाँचेर सकिने होइन, धेरै वाक्यले कुन एउटा दिशा देखाइरहेका छन् भन्ने सम्मिलित रूपमा हेर्नुपर्ने भएकाले पठन क्षमता झन् बढी माग हुन्छ। अनुच्छेद सामान्यतया पहिलो वाक्यमा विषय उठाएर, बीचमा उदाहरण वा प्रमाण दिँदै, अन्तिम वाक्य वा अन्तिम अनुच्छेदमा लेखकको निष्कर्ष वा सल्लाहले टुङ्ग्याउने संरचना पछ्याउँछ। त्यसैले सुरु र अन्त्य मात्र पहिले पढे पनि मुख्य विचारको दिशा पहिल्यै समात्न सकिन्छ। तर यो संरचना सधैं इमानदारीपूर्वक पछ्याइँदैन, त्यसैले बीचको अनुच्छेदमा निष्कर्ष जस्तो देखिने वाक्य आए पनि अन्तिम वाक्यसम्म जाँच्नु सुरक्षित हुन्छ। सबैभन्दा सामान्य पासो भनेको बीचमा आएको रोचक उदाहरण एउटालाई मुख्य विचार भनी झुक्किनु र, अनुच्छेदले नछोएको दायरासम्म 'सबै·कहिल्यै' जस्ता निरपेक्ष शब्दले फराकिलो बनाएको विकल्प छनौट गर्नु हो। उदाहरण मुख्य विचारलाई समर्थन गर्ने सामग्री मात्र हो, मुख्य विचार आफैं होइन भन्ने कुरा सम्झनुपर्छ। उदाहरण जति ठोस र प्रभावशाली हुन्छ, उति नै मुख्य विचार भनी झुक्किन सजिलो हुने भएकाले, 'यो उदाहरण अन्ततः के देखाउन आएको हो' भनी आफैंलाई सोध्दै पढ्ने बानी आवश्यक छ। तह ३ लक्ष्य भए ३९ नं.पछिको भागसँगै यो खण्ड पनि सम्पूर्ण अड्कल गरे पनि हुन्छ, तर तह ४ वा माथि लक्ष्य राखेको भए ३२–३४ नं.भन्दा झन् यो प्रकारमा समय लगानी गर्न लायक छ। मुख्य विचार खोज्ने कुरा एकपटक तरिका सिकेपछि अरू परीक्षा·अरू लेखमा पनि उस्तै लागू हुने पठन क्षमता भएकाले, अभ्यासको प्रभाव अरू प्रकारभन्दा लामो समय टिक्छ।

लेखको मुख्य विचार

विस्तृत मेल होइन, लेख सम्पूर्णको निष्कर्ष सोध्ने प्रश्न भएकाले, पहिलोपटक पढ्दैदेखि नै 'यो लेखले अन्ततः के भन्न खोजेको होला' भन्ने कुरा ध्यानमा राखेर पढे समय बचाउन सकिन्छ।